Wie je je met wielrennen en/of extreme sporten bezighoudt, zal vroeg of laat de term “Ultracycling” tegenkomen. Maar wat is Ultracycling precies?
Als je meer dan de gebruikelijke marathonafstand loopt, is dat Ultra-Running. Als je aan de vastgestelde triatlonafstanden nog een stuk toevoegt, is dat een Ultra-Triathlon. Rijd je bij Ultra-Cycling dan gewoon meer dan … ja wat dan? De grote wielerwedstrijden worden namelijk niet gedefinieerd door de afstand, de route van de Tour de France verandert bijvoorbeeld elk jaar een beetje. Daarom is er ook voor Ultracycling geen vaste definitie.
|
Veel sporters begrijpen onder Ultracycling gewoon meer fietsen. Verder dan normale dagwedstrijden. Langer dan gangbare etappewedstrijden. Meer hoogtemeters dan normale bergritten. Of maar meer uren in het zadel dan een mens normaal gesproken achter elkaar wakker is. |
"Meer" beschrijft Ultracycling dus al behoorlijk goed – het gaat er in wezen om uit te vinden hoeveel belasting een menselijk lichaam kan verdragen. Want vaak geldt naast werkelijk gigantische afstanden de Non-Stop-regel als onderscheidend kenmerk tussen wielerwedstrijden en Ultracycling (maar ook niet altijd, en wat Non-Stop betekent, ontdek je zo).
Zijn wielerwedstrijden zoals de Tour de France dan geen Ultracycling?
Meer fietsen dan een normaal mens zoal zou bedenken … dat geldt toch eigenlijk voor veel wielerwedstrijden. Zijn de grote wielerwedstrijden over meerdere etappes en Ultracycling dan niet hetzelfde?
In feite verschillen deze wedstrijden niet zo veel, terwijl de renners op de fiets zitten. Dan is het trappen, trappen, trappen… Maar er zijn twee cruciale verschillen:
- Bij etappewedstrijden wordt overdag gereden, 's avonds wordt de klok stilgezet en pas vanaf de volgende start loopt hij weer verder. Bij Ultracycling wordt de tijd meestal non-stop gemeten. Dit leidt tot extreme slaapgebrek, meer hierover lees je verderop.
- Bovendien is de organisatie eromheen een heel ander verhaal. Terwijl bij de wereldberoemde wedstrijden veel ondersteuning op de wielerprofs wacht, zijn Ultracycling-uitdagingen vaak wel in een of andere vorm georganiseerd, maar onderweg meestal self-supported. Dat betekent: Geen teamvoertuig met chef-monteur, reserveonderdelen of zelfs complete reservefietsen in de sleep. Geen drankstations. Geen pasta-party voor de start. Geen massages voor de verknoopte kuiten. Zelfvoorziening is de norm.
Non-Stop Ultra-Cycling
Veel wedstrijden in Ultracycling worden volgens het Non-Stop-principe gereden, want er zijn geen dagetappes, waarna de renners zouden kunnen uitrusten. De klok loopt vanaf de start door tot de finish, en dat vaak dagenlang! Dit leidt ertoe dat de atleten zich vaak maar één tot twee uur slaap gunnen voordat ze weer in het zadel klimmen. Non-stop maakt daarom ook relatief kleine afstanden of korte tijden zoals 500 km of 32 uur tot een echte helletocht.
Deze ultracycling evenementen vereisen niet alleen een uitstekende conditie, maar ook ervaring, een eerlijke zelfinschatting en goede planning. Vooral als de rit self-supported is, kunnen comfortabele slaapplaatsen onderweg moeilijk te vinden zijn, deze evenementen brengen de rijders dus echt tot het uiterste van hun uithoudingsvermogen!
Ultracycling met tijdmeting of tijdslimiet
Moet je voor ultracycling de stopwatch pakken? Hangt ervan af... Afbeelding © Veri Ivanova op Unsplash
Wat betreft het gebruik van een stopwatch zijn er bij ultracycling drie varianten:
Ultracycling kan zeker een wedstrijdkarakter krijgen, met tijdmeting, prijsuitreiking en alles erop en eraan. Bij sommige races word je uitgedaagd om tegen jezelf te strijden, de laatste beetje energie te mobiliseren en je persoonlijke records te verbeteren. Bij andere races strijd je daarentegen klassiek hoofd aan hoofd tegen de andere deelnemers.
Vooral bij langere ritten is er geen tijdmeting in de eigenlijke zin. Als bij Ultra Distance Cycling duizenden kilometers overwonnen moeten worden, is er vaak geen tijdmeting, maar wel een tijdslimiet, waarin de deelnemers de finish bereikt moeten hebben. Er is dan geen winnaar, maar wel veel “finishers”.
Mogelijkheid nummer drie: Als je op eigen houtje vertrekt om een bijzonder grote afstand te overbruggen, kun je je tijdsbestek natuurlijk zelf bepalen.
Ultracycling is meestal self-supported
Als een ultracycling fietswedstrijd zich richt op zelfvoorziening , is er van de organisator geen enkele hulp. Voor voeding, watervoorraad, bagage en fietsreparaties zijn de rijders volledig zelf verantwoordelijk. Afhankelijk van wat de organisatoren voorschrijven, is hulp van buitenaf volledig verboden of moet deze ten minste zelf georganiseerd worden. Hier wordt niet alleen de sportieve ambitie op de proef gesteld, maar ook organisatietalent, zelfredzaamheid en zelfstandigheid.
Vaak moet het bagagetransport ook zelf worden gedaan, de fiets wordt dus in beste bikepacking-stijl beladen, waar het maar kan. Als er geen tijdslimiet is, kan ultra-cycling zelfs met een vrachtfiets of bagageaanhanger plaatsvinden!
Ultra Endurance Cycling
Er zijn twee soorten ultra cycling races die je het vaakst vindt, de ene gaat over een ultra-grote afstand, de andere duurt ultra-lang. In beide gevallen wordt het uithoudingsvermogen zwaar op de proef gesteld.
Ultra Endurance Cycling naar afstand
500 km op de fiets is voor een normaal sportief persoon al veel. Hoe klinken dan eerst 3000, 5000 of zelfs 10.000 km? Zulke ultralange uitdagingen worden beschouwd als Ultra Distance Cycling. Hier moet je gewoon volhouden en endurance (Engels: “Uithoudingsvermogen”) bewijzen.
Maar laten we klein beginnen – zelfs afstanden van 500 km kunnen ultracycling zijn en je uithoudingsvermogen flink op de proef stellen. Het gaat dan namelijk om 500 km aan een stuk en zonder pauze, dus non-stop!
Bij het oversteken van een continent of een bergketen, bij een “Race across France” of “Race around Austria” komen enkele duizenden kilometers samen, en de ritten worden daarmee beschouwd als Ultra Distance Cycling. Je hebt het hierboven gelezen, er is geen vaste definitie, maar vanaf ongeveer 3000 tot 4000 km mag een tour of een race zich ultracycling noemen. Bij de Trans Canada Bike Race werd in 2022 de langste afstand ter wereld afgelegd, namelijk maar liefst 12.500 km! Of er ooit een herhaling van deze uitdaging zal zijn, is helaas nog niet zeker.
Het kan echter ook verticaal: Een bijzondere uitdaging is het om niet kilometers, maar hoogtemeters te verzamelen. Er zijn atleten die wereldrecords in klimmen breken, de hoogste toppen bereiken of de Alpen oversteken, maar een bijzonder populaire ultracycling-uitdaging is het “Everesting”. Hier is het de bedoeling om op de fiets hoogtemeters te verzamelen om in totaal de 8.848 meter van de Mount Everest te bereiken. Waar je hoogtemeters precies liggen, maakt niet uit. Je kunt enkele bergpassen in de Alpen fietsen, meerdere keren een weg door de middelgebergten of honderden keren de spiraal van de uitgang in de parkeergarage nemen. Ook plannen zoals 10.000 hoogtemeters in 12 uur zouden echte ultracycling zijn.
Ultracycling kan ook betekenen, zoveel mogelijk hoogtemeters te maken. Alpen en middelgebergten bieden dan een spectaculair decor. Beeld © Axel Brunst op Unsplash
Ultra Endurance Cycling – na uren
Bij het Ultra Endurance Cycling moeten de deelnemers volhouden, het gaat erom 6 uur, 10 of 12 uur aan een stuk op de fiets te zitten en in die tijd de grootst mogelijke afstand te overbruggen. Bij kortere road time trials kan het normale slaapritme nog enigszins behouden blijven, in de volgende fase worden dan naast de innerlijke zwijnenhond ook de dag-nachtgewoonten aangepakt.
Zowel in de motorsport als in de wielersport zijn 24-uursraces een bekend fenomeen. Als subcategorie gelden 24-uurs-mountain-races, hier gaat het niet alleen de hele nacht door, maar ook nog bergop. Ritten van meer dan 30 uur zijn dan al een echte uitdaging, want ook hier wordt er geen einde van de werkdag gemaakt.
Deze ultracycling-uitdagingen brengen niet alleen de fitheid, maar ook het uithoudingsvermogen en de concentratie van de rijders tot het uiterste. Een non-stop race over meerdere dagen is dan het extreemste geval.
Al met al kunnen we stellen: elke ultracycling volgt zijn eigen regels. De gemeenschappelijke noemer is echter: meer. Meer kilometers. Meer hoogtemeters. Meer tijd in het zadel.
Rijd je ultracycling samen of alleen?
Ultracycling bestaat in georganiseerde vorm, dus in een groep of als race. Maar ook solorijders nemen deel, vaak dienen sponsors, een goed doel of gewoon een persoonlijk, onvergetelijk avontuur als motivatie.
Ultracycling in teamverband, in het peloton of als solorijder - er zijn verschillende benaderingen. Er zijn georganiseerde gravel-, bikepacking- of MTB-evenementen die vanwege de afgelegde afstanden of duur absoluut als ultracycling kunnen worden beschouwd. Hier wordt op een vastgestelde datum een gezamenlijke start gegeven voor alle aangemelde deelnemers. Er wordt gereden in het peloton, als duo, in teamverband of alleen, afhankelijk van de snelheden van de individuele deelnemers. Bij bijna alle ultracycling-races is drafting - het rijden in de slipstream van anderen - verboden, alleen binnen een team of duo mag men elkaar ondersteunen.
Als basis voor ultracycling-uitdagingen kunnen ook fietsroutes dienen, die door fietsers steeds weer graag worden bereden. Routes over de Alpen, de trajecten van de Tour de France of langs de voormalige inner-Duitse grens zijn hier goede voorbeelden. Hier is er geen georganiseerde start, dus vertrek je wanneer en hoe het je uitkomt. Wanneer extreme fietsers dergelijke tochten zelfstandig plannen en rijden, kan dit zeker ultracycling worden als de afstanden groot genoeg zijn. Omdat hier de tijdslimiet volledig ontbreekt, wordt vaak gesproken van randonneuring , wat lange fietstochten zonder tijdsdruk betekent.
Welke ultracycling-evenementen zijn er?
Over het stuur in de zonsopgang - voor ultracycling-atleten bij non-stop races een bekend gezicht! Beeld © Luca J op Unsplash
Zoals je nu weet, zijn er veel verschillende extreme uitdagingen voor fietsers. Dit resulteert in een even gevarieerde selectie van ultracycling-evenementen. Hier hebben we een kleine selectie voor je:
Race Across America
Ongeveer 5000 km zijn het van de west- naar de oostkust van de VS, en deze worden jaarlijks overwonnen bij een ultralange wielerwedstrijd. Daarnaast zijn er nog ongeveer 52.000 hoogtemeters on top. De klok loopt de hele tijd door, wat ertoe leidt dat de rijders zich gemiddeld ongeveer 2 uur slaap en rust aan een stuk gunnen, niet meer. Er is bij de “RAAM verschillende tijdslimieten voor dames (bijna 13 dagen), heren (ongeveer 12 dagen) en teams (ongeveer 9 dagen). Deelnemers of teams van deze ultracycling-wedstrijd worden meestal ondersteund door een team dat in de auto met voedsel, reserveonderdelen en een slaapplaats achteraan rijdt, het is dus een van de zeldzame ondersteunde races.
Trans Am Bike Race
De Trans Am voldoet qua route aan vergelijkbare criteria als de RAAM, maar is volledig zelf-ondersteund. Hier gaat het op racefietsen over verharde wegen, de snelwegen moeten worden vermeden. De partnerwedstrijd Bike Nonstop US werkt vergelijkbaar, maar maakt een boog om drukke wegen. Deze ultracycling-wedstrijd richt zich dus meer op een offroad-publiek.
Badlands
Badlands wordt beschouwd als een van de droomuitdagingen op Europese bodem. Ongeveer 750 km en 15.000 hoogtemeters klinkt enigszins haalbaar, waar blijft dan het 'Ultra'? Hier zorgt de non-stop regel voor pit, de klok tikt vijf dagen lang door, terwijl de rijders zich door het dorre landschap van Zuid-Spanje worstelen. De hele race is zelfvoorzienend, de deelnemers moeten dus zelf zorgen voor voedsel, drank en fietsreparaties.
https://badlands.cc/badlands2023/
Terra Australis
Hier bestaat de ultracycling-uitdaging uit een volledig zelfvoorzienende 6250 km lange route van noord naar zuid dwars door Australië. Er is een aanbevolen startdatum en een routeplanning, de rest moet je zelf organiseren. De individuele tijdrit-regel stelt dat je niet tegen concurrentie rijdt, maar eerder je persoonlijke beste tijd moet behalen. Je mag onderweg natuurlijk boodschappen doen en fietsenwinkels bezoeken als je pech hebt. De regels schrijven echter voor dat je op de zelfde fiets de finish bereikt waarmee je ook gestart bent. Hier is een goede fiets dus van het grootste belang, zodat je fiets het ultracycling niet met een totale schade verpest.
https://www.breathtakingevents.info/about
Ultracycling brengt jou en je materiaal tot het uiterste!
Niet alleen de rijders die een ultracycling-uitdaging aangaan, moeten alles geven, ook aan de fietsen en het overige materiaal stelt ultracycling hoge eisen! Bij het materiaal komt het aan op een gezonde mix van licht gewicht en hoge belastbaarheid – en ook het rijcomfort is een belangrijke factor.
De meeste ultracycling-ritten worden op endurance racefietsen of gravelbikes gereden. Bij races zoals de Trans Am Bike Race zouden ook Hardtails kan het juiste voertuig zijn. Of en welke fietstassen je nodig hebt, hangt af van hoe lang je onderweg bent en of je op self-support aangewezen bent. En let op - omdat nachtelijke ritten bij ultracycling heel gewoon zijn, worden uitstekende fietsverlichting, reflecterende vesten of high-vis kleding vaak door de organisator aanbevolen of zelfs verplicht gesteld!
Hoofdfoto: Tim Foster op Unsplash
