Kun je de versnelling van je fiets zelf afstellen? Natuurlijk! Maar voordat je dat doet, moet je eerst een tandje bijschakelen als het gaat om onderhoud! Fietsen is pas echt leuk als alle onderdelen – vooral de versnelling – perfect werken. Een beetje onderhoud en de juiste afstelling zorgen voor een probleemloze werking en verlengen de levensduur van de versnelling aanzienlijk – hier kom je te weten hoe dat moet!
De versnelling behoort tot de onderdelen van de aandrijving. Andere fietsonderdelen die daarbij horen, zijn ketting, crankstel of pedalen. Een schone en goed afgestelde versnelling zorgt ervoor dat alle onderdelen van de aandrijving langer meegaan, want veel van deze onderdelen zijn typische slijtageonderdelen.
|
Regelmatig onderhoud, reiniging en goed onderhoud besparen je daarom veel geld – omdat je minder vaak reserveonderdelen nodig hebt. Een beetje liefde en de juiste afstelling van de versnelling sparen bovendien je zenuwen, omdat je niet afgeremd wordt door voorkombare pech . |
In deze blogpost willen we je helpen om je kettingversnelling door middel van goed reinigen, repareren en afstellen in topconditie te brengen.
Reserveonderdelen voor fietsversnelling & -aandrijving
Versnellingsgroepen & Reserveonderdelen | Kettingen | Crankstellen | Cassettes | Kettingbladen
Wat heb je nodig voor het afstellen van de fietsversnelling?
Als je de versnelling van je fiets wilt reinigen, repareren en afstellen, dan kan dat niet zonder de juiste accessoires en gereedschap. De lijst lijkt lang, maar geen zorgen, je hebt niet altijd alles nodig. Afhankelijk van welke stap het betreft, kan het benodigde materiaal volledig verschillend zijn. In principe is het voldoende om na de reiniging met een inbussleutel of Torx-sleutel te controleren of alle schroeven goed vastzitten. Met wat extra uitrusting en fietsreinigers en speciale onderhoudsmiddelen ben je in ieder geval voorbereid op alle eventualiteiten.
Fietsversnelling reinigen, repareren & afstellen – Gereedschap & Onderhoud:
- Fietsreiniger
- Aandrijfreiniger / Kettingreiniger
- Kettingolie of Kettingspray
- Borstels in verschillende vormen
- Pluisvrije doeken
- Inbussleutels (inbussleutels) in de maten 1,5 - 8 mm
- Torx-sleutels (sternsleutels) in de maten T15 - T25
- Kabelknipper of scherpe zijkniptang
- Tang
- Draaimomentsleutel
- Cassetteafnemer
- Kettingzweep
- Kettingpons
- Kettingslot & eventueel kettingslottool
- Kettingmeter
- Lagergereedschap
|
Onze tip: Het reinigen en afstellen van de versnelling is aanzienlijk eenvoudiger als je een montagestandaard hebt. Deze houdt de fiets vast, maar je kunt de aandrijving vrij bewegen, wat het werk aanzienlijk vergemakkelijkt! |
Als je fiets er zo uitziet, moet je de versnelling grondig schoonmaken voordat je deze afstelt, anders verplaats je alleen maar vuil!
Het reinigen van de fietsversnelling
Of het nu op geasfalteerde wegen, ruige gravelpaden of natuurlijke trails is, vroeg of laat komt er vuil, stof en smurrie in je versnelling en maakt het hele aandrijfsysteem het moeilijk.
|
Onze tip: Reinig de versnelling altijd voordat je deze afstelt. |
Als je je daarbij op de versnelling richt, zie je of deze echt alleen moet worden afgesteld – of dat vuil en slijtage invloed hebben gehad.
Waarom moet je de fietsversnelling regelmatig reinigen?
Ketting, tandwielen of kettingbladen functioneren natuurlijk het beste – in de letterlijke zin van het woord “vrij van wrijving” – als ze schoon zijn. Een schone versnelling gaat bovendien aanzienlijk langer mee, want vuil vreet aan het materiaal. Daarom is het bijzonder belangrijk om je versnelling regelmatig schoon te maken.
De “snelle” reiniging van de fietsversnelling
Na een tocht is vaak al een kleine schoonmaakactie voldoende.
- Neem een geschikte doek (Belangrijk: een die geen draden trekt) om de ketting en draai de cranks een paar keer naar achteren, zodat de ketting door je doek loopt. Hierbij wordt grof vuil verwijderd.
- Daarna krijgt elk kettingschakel een druppel kettingolie. Hiervoor moet je de olie in het midden op de binnenkant van de kettingschakels druppelen.
- Schakel vervolgens twee tot drie keer door alle versnellingen om de olie goed te verdelen.
- Veeg overtollige olie met de doek van de ketting af.
De “grondige” reiniging van de fietsversnelling
De eerste stappen van de grondige reiniging van de versnelling komen overeen met de “snelle reiniging", echter wordt deze reiniging iets grondiger, omdat je de cassette, de kettingbladen en de derailleurwieltjes ook schoonmaakt.
- Hiervoor kun je een geschikte borstel nemen en de ketting ter plaatse reinigen.
- Na het schoonmaken van je aandrijving met een geschikte reiniger spoel je deze af met schoon water.
- Je kunt de ketting ook uitbouwen en in ontvetter leggen (werkt ook met een geschikte fietsreiniger en aandrijfreiniger). Daarna moet je ze echter ook weer inbouwen; over het algemeen is deze werkwijze tijdrovend en niet altijd nodig.
Zonder een goede afstelling van de versnelling werkt er niets op de fiets - daarom is het bijzonder belangrijk om deze schoon te maken, te onderhouden en versleten onderdelen tijdig te vervangen.
De fietsversnelling afstellen - optimaliseer de schakelprestaties!
Als leek durf je misschien niet de fietsversnelling af te stellen, maar met wat gereedschap en knowhow is het niet moeilijk!
In het volgende gedeelte leer je stap voor stap hoe je je fietsversnelling afstelt.
De voorderailleur afstellen
Voorderailleurs zijn met uitsterven bedreigd, want 1x versnellingen zijn in opkomst. Als je fiets een voorderailleur (= de voorste "derailleur" boven de crank) heeft, zijn er bij de meeste versnellingsgroepen twee schroeven waarmee je de juiste eindstops en de kabelspanning aan de versnellingshendel kunt aanpassen.
- De ketting moet ongeveer een millimeter van de buitenste geleideplaat van de voorderailleur verwijderd zijn. Visueel gezien is dit bijna in het midden, met een neiging naar buiten (als je in de rijrichting op de fiets staat, rechts). Deze instelling maak je door de versnellingskabel met de stelschroef aan de versnellingshendel aan te spannen of los te maken.
- Door aan de "H" schroef te draaien stel je de bovenste stop van de voorderailleur in, dus de uiterste positie. Hiermee regel je dat je ketting niet over je grootste kettingblad valt en eraf springt.
- De "L" schroef zorgt voor de onderste stop, dus ervoor dat je ketting niet tussen je kleinste kettingblad en het frame schuift.
Met de afgebeelde schroeven aan je derailleur stel je in hoe ver je ketting beweegt.
2. De fietsderailleur afstellen
Het afstellen van de derailleur is ook relatief eenvoudig en met wat oefening voor elke fietser te doen.
Hier leer je stap voor stap hoe je je fietsversnelling moet afstellen:
Eerst stel je de versnellingskabel goed af
- Als je een nieuwe monteert, trek je hem van de versnellingshendel aan het stuur door de buitenste hulzen en leg je de huls ofwel langs of intern (in het frame). Zorg ervoor dat de versnellingskabel zonder weerstand door de versnellingshuls beweegt. Je kunt met wat WD40 helpen, zo glijdt de versnellingskabel optimaal door de buitenste huls.
- Nu voer je de versnellingskabel in je derailleur en zet je hem vast met de daarvoor bestemde inbus- of Torx-schroef.
Zorg ervoor dat de versnellingskabel goed gespannen is en dat je vooraf op de shifter naar de kleinste versnelling hebt geschakeld.
Met deze stelknoppen (op de shifter en op de derailleur) stel je de spanning van je versnellingskabel af.
- Nu schakel je door je versnellingen heen en controleer je of de versnellingen direct bij het schakelen worden uitgevoerd.
- Controleer de schakelingen in beide richtingen, zowel omhoog als omlaag.
- Met de stelknoppen op de shifter en op de derailleur zelf kun je de spanning van de versnellingskabel zonder gereedschap corrigeren.
- Als de ketting bij het opschakelen niet naar het volgende grotere kettingblad gaat, moet je de kabelspanning verhogen. Als de ketting moeilijk van het grotere naar het kleinere tandwiel springt, kun je de versnellingskabel iets ontspannen.
Zo stel je de aanslag van de ketting in
Net als bij de voorderailleur stel je de aanslagen van de ketting bij de derailleur in via de schroeven "H" en "L" in. Hiermee stel je in hoe ver de ketting bij het schakelen in de zwaarste en lichtste versnelling maximaal naar rechts (buitenkant) of naar links (binnenkant) mag bewegen.
↪ In de kleinste versnelling moet het bovenste derailleurwieltje van de derailleur precies onder het kleinste tandwiel van de cassette lopen. Als dat niet het geval is en je ketting niet in de juiste positie staat, stel je dit in met de H-schroef bij.
↪ Voor de bovenste aanslag schakel je eerst naar de lichtste versnelling en stel je met de L-schroef het derailleurwieltje van de derailleur ook zo in dat het precies onder het grootste tandwiel loopt.
De afstand tussen het grootste tandwiel en het bovenste derailleurwieltje moet ongeveer 6 mm zijn
De afwerking van de afstelling van de fietsversnelling
In de laatste stap moet je de omsluiting controleren en indien nodig met de daarvoor bestemde schroef afstellen. De omsluiting verwijst naar de afstand of hoek van het bovenste derailleurwieltje tot het grootste tandwiel.
- Tussen de twee onderdelen moet ongeveer een afstand van ca. 6 millimeter blijven, zodat een optimale werking gegarandeerd is.
- Op nieuwere Shimano Schaltwerken is er aan de achterkant van de derailleur een markering voor het controleren van de omslingering. Bij SRAM Schaltwerken wordt de omslingering ook wel B-Gap genoemd. Let op: Voor de afstelling is er een speciaal gereedschap voor het instellen van de omslingering.
Rondvliegende takken, vuil en modder zijn leuk, maar vormen een echte uitdaging voor je fietsversnelling. Als je je versnelling zelf kunt afstellen en repareren (en weer schoon kunt krijgen), kun je een trail-dag redden.
Meer handleidingen in de Bike Blog:
- Fiets schoonmaken & onderhouden in de winter
- Fiets poetsen – onze beste tips
- Fietsopslag
- Het geheim van de momentsleutel
