Fietsventielen zijn klein – en toch kunnen ze je veel hoofdbrekens bezorgen. Vooral als je band lek is. Misschien heb je zelfs al een nieuwe binnenband bij de hand, maar, oh jee… het ventiel past niet door de opening van de velg. Een ander veelvoorkomend probleem: De kop van de pomp past niet op het ventiel van je fiets. Om ervoor te zorgen dat dit jou niet overkomt, vind je in dit deel van onze bandenserie alles wat je moet weten over fietsventielen en de verschillende, gangbare ventieltypen op de markt en hoe je daarbij de juiste fietspomp koopt.
Wat is een fietsventiel eigenlijk?
↪ Korte versie: Het ventiel laat lucht in de band, maar niet eruit
Laten we bij het begin beginnen: In je fietsbanden zit lucht. Om ze op te pompen, heeft elke fietsband een ventiel nodig. Het zichtbare deel van het ventiel is een klein metalen buisje dat in de fietsband is geplaatst, de verbinding is gevulkaniseerd zodat deze stevig en luchtdicht is. Dit metalen buisje is de ventielschacht, het komt in verschillende lengtes, vormen en diameters, daarom zijn er verschillende fietsventielen. In de ventielschacht bevindt zich het eigenlijke ventiel.
Het fietsventiel is een terugslagventiel, de lucht kan met behulp van een fietspomp erin worden gepompt. Als er voldoende druk op de band is, sluit het ventiel en kan de lucht niet meer ontsnappen.
Vanaf hier wordt het iets ingewikkelder, want op fietsen vind je verschillende ventielen.
Welk ventiel heeft mijn fiets?
Welk ventiel de binnenband kan hebben, hangt af van de velgen van je fiets. De velg heeft een opening, en daar moet het ventiel doorheen passen. Er zijn hier twee mogelijke varianten:
- De opening in de velg heeft een diameter van 6,5 mm. Dan past een Frans ventiel.
- De opening is 8,5 mm groot, dan passen een autoventiel en een Dunlop-ventiel.
> Als je nieuwe velgen of wielen koopt, vind je in de specificaties meestal een maat in mm of staat er expliciet welk ventiel past.
> Als je een complete fiets voor je hebt en niet weet wat past, kun je het ventiel bekijken en eenvoudig vergelijken. De drie gangbare fietsventielen zien er verschillend uit, je kunt met wat oefening meteen herkennen welk ventiel op je fiets aanwezig is.
> Als je alleen een velg (zonder een oude binnenband met ventiel) hebt, kun je ook gewoon de opening opmeten.
Je kunt fietsventielen ook kopen met een gebogen ventielschacht. Dit vergemakkelijkt het oppompen bij bijzonder kleine wielen, zoals bij kinderfietsen of kruiwagens. Daarom hebben vooral binnenbanden in kleine maten, dus in 12 inch of 14 inch, gebogen ventielen.
Welke soorten fietsventielen zijn er?
↪ De drie soorten ventielen, voor- & nadelen en bediening
Op de fiets zijn er vooral drie typen ventielen: Schrader, Presta en Dunlop.
Zoals zo vaak het geval is bij fietsonderdelen, is er helaas geen uniforme benaming. Hier is een kleine tabel met alternatieve benamingen voor de verschillende fietsventielen en de belangrijkste onderscheidende kenmerken:
Ventiel |
Presta Ventiel |
Schrader Ventiel |
Dunlop Ventiel |
|
andere benamingen |
Sclaverand-ventiel, Frans ventiel, Racefietsventiel |
Autoventiel, MTB-ventiel, Motorfietsventiel |
Normaalventiel, Fietsventiel, Blitzventiel |
|
Afkorting voor het fietsventiel |
SV, RV |
AV |
DV |
|
Diameter velggat |
6,5mm |
8,5mm |
8,5mm |
|
toegestane druk (ook afhankelijk van model en fabrikant!) |
15 bar |
10 bar |
6 bar |
|
Welke fiets? |
vaak op racefiets en MTB |
vaak op mountainbike gemonteerd |
op stadsfietsen zoals citybikes, trekkingfietsen en kinderfietsen, op oudere fietsen |
Het Dunlop-fietsventiel
Het Dunlop-ventiel, fietsventiel of Blitzventiel is zeer vaak op de fiets te vinden, het is miljoenen keren ingebouwd en beproefd. Binnenbanden met fietsventiel kunnen zeer eenvoudig worden gevuld, dat is hun grote voordeel, vooral omdat de meeste gangbare fietspompen passen. Het binnenwerk van een Dunlop-ventiel kan bovendien zonder gereedschap worden vervangen als het lek wordt. Om een nieuwe binnenband te plaatsen, moet je eerst de moer en de ventielkern verwijderen, het ventiel door het velggat steken en vervolgens beide weer vastschroeven. Echter, de maximaal toegestane druk ligt hier slechts op 6 bar, maar voor de meeste alledaagse fietsen en trekkingfietsen is dat voldoende. De constructie maakt het niet mogelijk om de druk in de binnenband nauwkeurig te meten.
De voordelen van het Dunlop-ventiel:
- eenvoudig in gebruik
- stabiele constructie
- wijdverbreid en compatibel met de meeste pompen
Het nadeel:
- hier kan de luchtdruk niet nauwkeurig worden gemeten
- lage toegestane luchtdruk
Het Schrader-ventiel
Zoals de naam al zegt, is het auto-ventiel of Schrader-ventiel niet alleen op de fiets te vinden, het houdt ook autobanden luchtdicht. Dat is ook het grootste voordeel van dit ventiel: Je kunt een fietsband met auto/Schrader-ventiel eenvoudig "bij het tankstation" met de compressor oppompen. Je hoeft dus geen fietspomp mee te nemen als je bereid bent in geval van twijfel je fiets naar het dichtstbijzijnde tankstation te duwen. Om deze reden is het vaak te vinden op toerfietsen en reisfietsen.
Een autoventiel heeft een diameter van 8mm en past in een velggat van 8,5mm, het kan een druk van maximaal 10 bar weerstaan. Om het ventiel te openen, dus om de lucht te laten ontsnappen, heb je een smal voorwerp nodig waarmee je de ventielpin kunt indrukken. Schraderventielen kunnen soms niet met eenvoudige of oudere fietspompen worden opgepompt.
Voordelen van het Schrader-ventiel:
- Oppompen bij het tankstation zonder problemen mogelijk
- eenvoudig in gebruik
- stabiele constructie
- maximale druk van 10 bar
Nadelen van het Schrader-ventiel:
- sommige (oudere) fietspompen zijn niet compatibel
- om het ventiel in de ventielstam te vervangen, heb je speciaal gereedschap nodig
Hoe wordt een auto- of fietsventiel gemonteerd en opgepompt?
De montage van deze twee ventielen is zeer eenvoudig:
- Bij beide verwijder je de wartelmoer, bij het fietsventiel/Dunlop-ventiel ook het eigenlijke ventiel uit de ventielschacht.
- Dan kun je het ventiel door de velgopening schuiven.
- Vervolgens wordt alles weer vastgeschroefd, waarbij de velgmoer alleen met de vingers licht wordt aangedraaid.
- In geen geval mag deze met een gereedschap stevig worden aangedraaid, ze moet alleen voorkomen dat het ventiel tijdens het oppompen in de velg schuift.
- Nu kun je de passende fietspomp aanzetten en pompen.
Het Franse ventiel
Het Franse ventiel wordt ook wel Presta-fietsventiel, racefietsventiel of Sclaverand-ventiel genoemd.
Het heeft een diameter van 6mm en is daarmee smaller dan de andere fietsventielen, waardoor het bijzonder geschikt is voor smalle wielen, zoals racefietsbanden. Ook mountainbikes worden steeds vaker met Presta- of Sclaverand-ventiel gereden, omdat de kleinere boring de stabiliteit van de velgen minder beïnvloedt. Deze fietsventielen verdragen met tot 15 bar een zeer hoge bandenspanning, daarom worden ze traditioneel op racefietsen gebruikt. Omdat de ventielstift buiten het ventiel ligt, kan deze eenvoudig worden ingedrukt om lucht te laten ontsnappen. Als je het kleine wiel aan de top van het ventiel na het oppompen vastdraait, bestaat er anderzijds geen risico dat je onbedoeld druk laat ontsnappen. Het is – en dat klinkt niet wereldschokkend, maar wordt op de racefiets altijd gewaardeerd – tot 5 gram lichter dan andere ventielen. De bandenspanning kan hier met een pomp met manometer zeer precies worden gedoseerd.
De voordelen van het Franse ventiel:
- door de kleinere boring wordt de velg minder verzwakt
- toestaan een hoge bandenspanning
- de bandenspanning kan zonder gereedschap of pomp worden verlaagd
- een paar gram lichter dan andere ventielen
- luchtdruk precies instelbaar
De nadelen van het Franse ventiel:
- de stift aan de top van het ventiel is vrij dun, hij kan relatief gemakkelijk buigen, bijvoorbeeld bij het verwijderen van de pomp
Hoe pomp ik mijn fiets met Presta-ventiel op?
De installatie gebeurt op een vergelijkbare manier als bij de andere ventielen. De wartelmoer moet worden losgeschroefd, dan kan het ventiel door de velgopening worden geschoven. Vervolgens wordt de wartelmoer weer vastgeschroefd en niet te stevig aangedraaid.
Het oppompen van een binnenband met Frans ventiel vereist een paar extra handelingen vergeleken met andere ventielen:
- Draai de dop van het ventiel.
- Draai de kleine ring aan de punt van het ventiel een paar slagen los.
- Druk twee keer kort op de ventielstift (de punt van het ventiel) om deze los te maken. Als je band lange tijd niet is opgepompt, kan hij wat vaster zitten. Hij komt meestal los met weinig druk. Hierbij ontsnapt wat lucht.
- Schuif de kop van de pomp zo ver mogelijk op het fietsventiel. Ook hier kan wat lucht ontsnappen. Het is belangrijk om de pomp ver genoeg op het ventiel van je fiets te schuiven, anders opent het fietsventiel niet en kan er geen lucht in de binnenband worden gepompt.
- Als de pomp een hendel heeft, kun je deze nu vastzetten.
- Nu zit de pomp stevig op het fietsventiel en kun je je band tot de gewenste druk oppompen.
- Je kunt nu de pomp van het ventiel verwijderen.
- Tot slot wordt de ring weer vastgedraaid en komt de dop weer op het ventiel.
Bij het oppompen van een binnenband met Frans ventiel moet je het volgende in acht nemen:
- Zorg ervoor dat je de pomp altijd recht en zonder te kantelen op het ventiel schuift.
- Als de band zich niet of slechts moeilijk laat oppompen, heb je mogelijk de ventielstift niet ver genoeg opengedraaid.
- Ook als je de pomp van het ventiel verwijdert, moet je ervoor zorgen dat je deze niet kantelt of te veel beweegt. De punt van het ventiel is vrij fragiel, hij kan buigen of zelfs afbreken.
Welk ventiel moet een fietsbinnenband hebben om te passen?
↪ De boring van de fietsvelg bepaalt welk ventiel past
Hoe koop je de binnenband met het juiste ventiel? Dat is helemaal niet zo ingewikkeld.
Je moet weten hoe groot de ventielopening van je velgen is, dan weet je ook welk ventiel past. In de specificaties van de velgen staan 6,5mm of 8,5mm vermeld, waarbij 6,5mm alleen geschikt is voor Presta-ventielen, in velgen met een 8,5mm grote boring passen alle binnenbanden.
Als je in een velg met een grote boring een binnenband met een smal Presta-ventiel wilt installeren, kun je met een ventielmoer of velgmoer voorkomen dat het ventiel te los zit. Dit is echter meer een noodoplossing, en het wordt afgeraden om een smal ventiel in velgen met grote boring te gebruiken, omdat bij deze combinatie de boring de binnenband kan beschadigen.
Bovendien is de ventiellengte belangrijk. Hier hangt het af van de hoogte van je velgen, want het ventiel moet natuurlijk ver genoeg uit de velg steken zodat de fietspomp kan grijpen. Als het ventiel te kort is, kun je een ventielverlenging installeren.
|
Bij nieuwe binnenbanden wordt het type ventiel en de lengte altijd op de verpakking en in de productspecificaties vermeld. |
Hier kannst du das Ventil bestens erkennen, so kaufst du den richtigen Schlauch. Bild © Tubolito
Wanneer heb ik een fietsventieladapter nodig?
↪ Fietsventiel met accessoires passend maken
Er zijn rond het fietsventiel verschillende adapters en accessoires. Je kunt met een ventielverlenging de lengte van het ventiel aan de velgrand aanpassen of met de ventiel- of moer het ventiel bevestigen. Hier enkele van de belangrijkste accessoireonderdelen voor fietsventielen:
De ventielverlenging
Je kunt fietsslangen in verschillende ventiellengtes kopen, er zijn ventielen met 48mm of 36mm lengte, maar ook 60mm of zelfs 80mm ventiellengte zijn verkrijgbaar. Voor bijzonder hoge velgen is dat echter niet voldoende. Veel racefietsvelgen, vooral aero-velgen, hebben een bijzonder hoge velgrand. Een regulier fietsventiel is voor zulke hoogprofielvelgen te kort, dat wil zeggen, er steekt niet genoeg ventiel uit de velg om de band op te pompen. In dit geval kun je slangen met een bijzonder lang ventiel zoeken of een ventielverlenging aanbrengen.
De ventielverlenging vergemakkelijkt het oppompen bij bijzonder hoge velgen. Bild © Birzmann
De ventielinzet
Als je fietsventiel lek is, kun je de slang blijven gebruiken nadat je de ventielinzet hebt vervangen. Bij een Presta-ventiel met een verbogen ventielstang kun je ook de ventielkern vervangen.
De velgmoer
De velgmoer, moer of ventielmoer fixeert het ventiel in het velggat. Als je een nieuwe of net gerepareerde lege binnenband wilt monteren, is dit erg handig, want zo kan de binnenband niet wegglijden als je de pomp aanzet.
De ventieldop
Bij nieuwe binnenbanden zit er een ventieldop op het ventiel, je moet deze na het oppompen weer vastschroeven. Als deze ontbreekt, is dat geen drama, maar vooral het fijne Franse ventiel wordt goed beschermd door de dop. Ook de andere ventielen verzamelen minder vuil onder de dop. Belangrijk is de dop vooral op reservebanden! Er zijn daadwerkelijk meldingen van ventielen die door de eromheen gewikkelde band zijn geboord, en fietsers die vervolgens radeloos met een kapotte reserveband in de wildernis stonden.
De pompadapter
De adapter voor de fietspomp is niet direct een accessoire voor een fietsventiel, maar hoort absoluut op onze lijst! Omdat veel fietspompen niet op alle drie de ventielsoorten passen, kun je adapters kopen die in de luchtpomp worden ingebouwd.
Er zijn ook adapters die het mogelijk maken om alle drie de ventielsoorten bij het tankstation op te pompen.
Als je pomp niet met alle ventielen compatibel is, kun je pompkoppen bijkopen of een adapter installeren. Afbeelding © SKS
De gevreesde ventielbreuk
Een fietsventiel dat plotseling afbreekt … klinkt niet fijn en gebeurt gelukkig ook niet al te vaak. Als het ventiel niet recht in het velggat zit, kan het onder druk op een gegeven moment afbreken. De reden hiervoor kan een onjuiste montage zijn. De binnenband kan echter ook “wandelen”; dit gebeurt als de moer is vergeten.
Ook een Presta-ventiel in een groot gat kan op deze manier losraken.
Meestal plopt het ventiel niet volledig af, het scheurt aan, de lucht ontsnapt dan afhankelijk van de grootte van de schade meer of minder plotseling. In dit geval helpt slechts één ding: Verwijder de rest van de binnenband. Bekijk het ventielgat van je velg. Is het erg scherp? Dan kan het misschien worden afgevlakt. Dan moet je een nieuwe binnenband plaatsen.
Hoe vind ik de juiste fietspomp voor mijn ventiel?
↪ Let op! Voor elk ventiel is er een geschikte pomp!
De pompdiameter voor Presta-ventielen en Dunlop-ventielen is gelijk, een pomp past daarom op beide ventielen.
Vloerpompen hebben vaak twee openingen, dan past het kleinere gat op Franse ventielen en fietsventielen (Dunlop), via de grotere opening kun je autoventielen oppompen.
Minipompen of handpompen passen vaak maar op één ventiel, maar er zijn ook modellen waarbij de afdichtrubber in de pompkop gedraaid kan worden en daarmee verschillende diameters dekt.
Vooral bij Franse ventielen wordt een pomp met vergrendeling (dus een vergrendelingshendel) aanbevolen, zodat de pomp blijft zitten en het ventiel niet beschadigd wordt.
Autoventielen kun je oppompen met een geschikte vloerpomp of handpomp, maar je kunt ook met je fiets naar het tankstation rijden en daar de compressor gebruiken. Voor de andere twee ventielen zijn er adapters. Voor de hoge druk die op racefietsbanden wordt gepompt, zijn de 5 tot 7 bar die een tankstationcompressor haalt vaak niet voldoende!
Welk fietsventiel is nu het beste voor jouw fiets?
Als je een racefiets rijdt, is een Frans ventiel meestal de enige optie, de meeste van de smalle velgen hebben een kleine boring, daarmee is de vraag ook al beantwoord. Bij een gravel bike is het vergelijkbaar.
Bij een MTB heb je de keuze. Wil je de grotere stabiliteit van de velgen met kleine boring, dus een Sclaverand = Frans ventiel? Of wil je de stevige ventielstang van een autoventiel en de mogelijkheid om bij het tankstation te pompen?
Omdat ze robuust en eenvoudig zijn, worden fietsventielen (dus Blitzventielen of Dunlop) vaak op stadsfietsen, kinderfietsen en trekkingfietsen aangetroffen.
Als je veel onderweg bent, is een autoventiel behoorlijk praktisch, want daarmee kan bij elk tankstation worden opgepompt. Daarom worden autoventielen graag bij trekkingfietsen en reisfietsen, maar ook op alledaagse fietsen zoals stadsfietsen gemonteerd.
Er is hier dus geen algemeen antwoord, elk ventiel heeft zijn voordelen en nadelen.
De blogserie die je alles vertelt wat je moet weten over fietsbanden:
