Het fietsstuur afstellen – zo past het!

Er zijn twee redenen waarom je je fietsstuur moet afstellen:
Heb je een nieuwe fiets? Gefeliciteerd! Nu moet je nog de zadelhoogte en het stuur afstellen, dan kun je direct beginnen! Reden nummer twee: Je hebt last van pijn bij het fietsen zodra je wat meer tijd in het zadel doorbrengt. In dat geval is misschien gewoon het fietsstuur verkeerd afgesteld en kun je je zithouding met weinig moeite comfortabeler maken.

Het is altijd de moeite waard om het fietsstuur aan te passen aan jouw anatomie, met verschillende zithoudingen te experimenteren en niet te wachten tot pijn en spanningen je dwingen om actie te ondernemen. In dit artikel ontdek je daarom niet alleen waarom je het stuur afstelt, natuurlijk vertellen we je ook hoe de afstelling werkt.

 

Wat verandert er als je het stuur van een fiets opnieuw afstelt?

Een kleine draai aan het fietsstuur of een beetje omhoog of omlaag – klinkt in eerste instantie niet echt veel. Maar eigenlijk verander je je gehele zithouding als je het stuur opnieuw afstelt. Onder andere

• de houding van de polsen en de belasting van de handpalmen
• de houding en belasting van de armen
• de houding van de schouders
• de houding van het hoofd en de rek in de nek
• de houding van de rug en het bekken

Zelfs de gebieden van het zitvlak, waarop veel gewicht rust, kunnen worden beïnvloed, want door een verandering van de afstelling van het fietsstuur kan het bekken in een nieuwe positie kantelen.

Pijn bij het fietsen? Dan moet je het fietsstuur opnieuw afstellen! Afbeelding © KindelMedia op Pexels

 

Waarom zou je het stuur verstellen?

Bij een nieuwe fiets moet de hoogte van het stuur worden versteld, want bij de montage van de fiets worden de onderdelen alleen in elkaar gezet, de definitieve afstelling hangt echter af van wie de fiets gaat berijden! Iedereen is anders, de een heeft langere armen en wil zo recht mogelijk zitten, de ander zit liever sportief laag en heeft een lang bovenlichaam, enzovoort. Het is daarom belangrijk om bij het kopen van een fiets op een passende geometrie van het fietsframe te letten.

Het stuur van een nieuwe fiets afstellen

Nu komt de fijne afstelling – stuur en zadel worden versteld, totdat de fiets goed aanvoelt. In het beste geval werkt dit met de componenten die al op de nieuwe fiets zijn gemonteerd. Er zijn echter de meest uiteenlopende fietssturen en stuurpennen, ook zadels en zadelpennen kun je afzonderlijk kopen. Daarmee wordt zelfs van een oncomfortabele fiets een echte comfortzone!

Problemen met de handen, armen, schouders of de rug?

De tweede reden om naar het fietsgereedschap te grijpen is minder leuk. Als je bij het fietsen last hebt van slapende handen of dove handpalmen als je problemen hebt, moet je zeker proberen het stuur opnieuw af te stellen. Ook rugpijn, nekproblemen en pijnlijke armen kunnen verbeteren als je het fietsstuur opnieuw afstelt. Zelfs problemen in het zitvlak kunnen te wijten zijn aan een ongunstige houding van de rug en daarmee aan een verkeerd afgesteld stuur.

Wat heeft de afstelling van het stuur met de zithouding te maken?

Dat het fietsstuur de positie van de handen en armen beïnvloedt, is geen wonder, maar (bijna) het hele lichaam kan lijden onder een ongunstige afstelling van het stuur.

Waarom? Heel eenvoudig, de positie van het fietsstuur in verhouding tot het zadel bepaalt de zithouding. Hoe verder het stuur van het zadel verwijderd is, hoe meer je je moet uitstrekken. Hoe hoger het stuur boven het zadel is afgesteld, hoe rechter je zit. Met een nieuwe afstelling van het stuur kun je dus de hele lichaamshouding veranderen.

Twee extreme voorbeelden, maar op de racefiets en stadsfiets zie je het verschil in stuurposities en zithouding bijzonder goed! Afbeeldingen © Giant

Kun je elk fietsstuur opnieuw afstellen?

Je kunt op bijna elke fiets het stuur verstellen. Soms heb je meer, soms minder ruimte, maar een beetje kan eigenlijk altijd.

De uitzondering is het geïntegreerde cockpit. Hier zijn stuur en stuurpen één gecombineerd fietsonderdeel. Dit ziet er weliswaar stijlvol uit, maar laat weinig speelruimte om het stuur af te stellen! Op racefietsen zijn geïntegreerde cockpits vaak te vinden, hier moet je bij aankoop bijzonder grondig proefrijden.

Zo kun je het fietsstuur afstellen – de stap voor stap handleiding

Hier met de gereedschapsset, nu gaan we schroeven! Hoe je precies het fietsstuur afstelt, hangt niet af van het stuur zelf, maar meer van de stuurklem en de manier waarop het fietsframe de stuurpen vasthoudt. We presenteren hier de verschillende systemen. Hier beperken we ons tot korte handleidingen, in de Bike Blog is er een uitgebreide handleiding die je uitlegt, hoe je stuur en stuurpen monteert.

De helling van het stuur instellen

De eenvoudigste maatregel bij het instellen van het stuur: Klem-schroeven los en draaien – en het stuur is anders ingesteld! Hoe meer het stuur gebogen is, des te grotere veranderingen kun je zo bereiken.

• Zowel schachtstuurpen als Ahead-stuurpen hebben schroeven die de stuurklem sluiten.
• Open de schroeven van de klemplaat of de stuurklem.
• Draai het fietsstuur totdat het comfortabel is ingesteld.
• Draai de schroeven weer vast, let daarbij op het toegestane draaikoppel!
• Als je het stuur ver hebt gedraaid, kan het zijn dat je de positie van de remhendel en de schakelhendel ook opnieuw moet instellen, zodat je je fiets comfortabel kunt besturen.

De hoogte van het stuur instellen

Als je de hoogte van het stuur wilt instellen, verander je eigenlijk niets aan het stuur zelf, je verandert de stuurpen. Dat werkt bij Ahead-stuurpennen en schachtstuurpennen, bij de Direct-Mount stuurpen heb je weinig keuzemogelijkheden, daarom besparen we ons hier een handleiding over.

Ahead Stuurpen

Bij de meeste fietsen is tegenwoordig een Ahead-stuurpen gemonteerd, deze is direct met de vorkschacht verbonden, veel speelruimte is er meestal niet. Je kunt echter met spacers (afstandsringen) het stuur iets hoger zetten. Als er al spacers onder je stuur zitten, kun je het ook verlagen.

Zo werkt het instellen van het stuur bij de Ahead-stuurpen:

1. Bij de Ahead-stuurpen moet je eerst met de juiste inbussleutel de dop losmaken, dan kun je deze verwijderen.
2. Op de vorkschacht zitten de stuurpen en spacers (ringen als plaatsvervangers). Je kunt ze nu opnieuw sorteren en daarmee de hoogte van de stuurpen veranderen.
3. Meer spacers onder de stuurpen brengen het stuur hoger, minder plaatsvervangers positioneren het lager.
4. Let erop dat de bovenste van de twee bevestigingsschroeven van de stuurpen niet boven de bovenkant van de stuurpenbuis ligt, anders zou deze niet houden. Tot slot wordt het stuur rechtuit gericht, de dop en de stuurpen weer vastgeschroefd, klaar.
5. Let hier op het toegestane draaikoppel.
6. Het hangt ervan af hoe de stuurpen is gekanteld, maar mogelijk moet je nu nog het stuur volgens de handleiding hierboven draaien en daarmee opnieuw instellen.

Op racefietsen, gravelbikes en MTB's vind je meestal een Ahead-stuurpen en moet je met spacers de hoogte van het stuur aanpassen. Afbeelding © Trek

 

Hoeveel spacers kan jouw stuur aan?

Je kunt op de Ahead-stuurpen niet onbeperkt spacers plaatsen! Hoeveel er precies passen, hangt af van hoeveel ruimte op de vorkbuis er is. Als je het stuur in hoogte wilt aanpassen en daarom meer spacers stapelt, moet je zeker punt 4 van onze handleiding volgen! De bovenste van de twee klemmen moet nog stevig kunnen houden! Als de vorkbuis van je fiets vrij kort is, maar je het stuur graag hoger wilt plaatsen, kun je een verlengstuk voor de vorkbuis monteren.

Spacer-ringen zijn er in verschillende diktes (en kleuren!). Met hoeveel ervan je de stuurhoogte kunt aanpassen, hangt af van je fiets. Afbeelding © Hope

Stuurpen

Bij (oudere) stadsfietsen, singlespeeds, fixies en vooral bij kinderfietsen is vaak een stuurpen te vinden. Ook bij retro-fietsen is dit fietsonderdeel vaak te vinden. Hier heeft de stuurpen een langere buis die in de vorkbuis is bevestigd. Dan gaat het "om de hoek", na een meer of minder scherpe bocht komt de stuurklem. Je kunt de hoogte van je stuur royaal en traploos instellen, draai gewoon de stuurpen op de gewenste hoogte vast.

De stuurpen is "uit één stuk", hij maakt een royale hoogteverstelling van het stuur mogelijk. Afbeelding © Brick Lane Bikes

 

Zo werkt de afstelling van het stuur bij de stuurpen:

• Draai de stelbout los met de juiste inbussleutel.
• Beweeg stuur en stuurpen naar de gewenste hoogte.
• Het stuur laat zich vaak niet bewegen, dan kun je met de handpalm of een rubberen hamer voorzichtig van boven op de losse schroef tikken en daarmee het stuur losmaken.
• Draai de schroef lichtjes aan als de hoogte van het fietsstuur correct is ingesteld.
• Nu kun je het stuur recht uitlijnen en de hoogte nogmaals testen.
• Als alles klopt, wordt de schroef stevig vastgedraaid.

Let op! Vaak is er een markering op de schacht die de maximale uittreklengte aangeeft. Deze toont aan hoeveel van de stuurpen in de buis moet blijven om veilig te blijven.

 

Voor het afstellen van het stuur heb je het volgende fietsgereedschap nodig:

• Rondom het fietsstuur zijn er meestal inbusbouten van maat 4, 5 of 6, dus je hebt een set inbussleutels nodig.
• Aangezien fietsonderdelen tegenwoordig meestal niet meer “handvast” of “met alle kracht” worden vastgedraaid, maar een “toegestaan koppel” is gestanst, moet je altijd een dynamometrische sleutel gebruiken!

• Als je carbononderdelen monteert, kan het zijn dat je carbon-montagepasta nodig hebt. Meer hierover kun je vinden in ons artikel “Wat is carbon-montagepasta?”

 

De juiste instelling voor jou en je fiets

Hoe precies het fietsstuur “goed” is ingesteld, hangt enerzijds af van het fietstype.

Ap de racefiets zit je bijzonder laag, het stuur is daarom meestal aanzienlijk lager dan het zadel, het bovenlichaam wordt dienovereenkomstig ver gebogen. Op een gravelbike en MTB is de rijhouding vaak nog steeds vrij sportief, bij deze fietsen kan het stuur dus vrij laag worden ingesteld. Vooral bij fietsers die graag snel onderweg zijn, is dit het geval. Maar het kan ook met een hoger ingesteld fietsstuur aanzienlijk ontspannender worden gereden. Op een trekkingfiets en stadsfiets zit je meestal ontspannen en met een rechte rug. Bij de overeenkomstige e-bikes ziet het er heel vergelijkbaar uit.

De reden voor deze indeling is heel eenvoudig: hoe lager het fietsstuur is ingesteld, hoe aerodynamischer en sneller de fiets onderweg is. Hoe hoger het stuur, hoe comfortabeler en rugvriendelijker de rijhouding is.

Maak het jezelf comfortabel!

Toch is ook de persoonlijke comforthouding belangrijk – als je op de fiets zit, moet je je prettig voelen! De geometrie van de fiets geeft de globale richting aan, maar de uiteindelijke hoogte van het stuur moet je zo instellen dat je zonder pijn en toch efficiënt kunt trappen. Hoe langer je op de fiets onderweg bent, hoe belangrijker een comfortabele zithouding is! Er zijn hier geen vaste waarden – je moet testen! Stop gewoon een multitool in je zak, maak een rondje en probeer verschillende stuurinstellingen uit!

• Let op een comfortabele houding die past bij de verhoudingen van de romp en de nek
• Ook belangrijk: je moet de remhendels en schakelhendels goed kunnen bereiken en krachtig kunnen bedienen
• Je fiets moet zich soeverein en betrouwbaar laten sturen, de stuurpositie kan ook de stureigenschappen veranderen!

 

Welke "waarden" kun je aan het fietsstuur instellen?

Met het draaien van een gebogen stuur kun je twee instellingen veranderen: De hoogte en de afstand tot het zadel. Als je onderdelen vervangt, kun je de stuurhoogte en de afstand van het zadel tot het stuur sterk veranderen en daarmee beïnvloeden hoe gestrekt je zit.

De helling van het fietsstuur veranderen

Als je een gebogen fietsstuur draait, verander je met een draai je griphoogte, de grepen bewegen bovendien verder weg van het zadel of ze komen dichterbij. Je kunt het stuur gewoon losmaken en draaien. Als het niet kaarsrecht is, verandert daarmee de positie van je handen.

De helling van de stuurpen

Even kort voor de volledigheid: De stuurpen verbindt je fietsframe met het stuur. Er zijn verschillende soorten stuurpennen voor fietsen en ze zijn er in verschillende lengtes. Met een nieuwe stuurpen kun je bovendien de hoogte van het stuur opnieuw positioneren. Er zijn rechte stuurpennen. Als je de instelling van het stuur wilt veranderen, kun je echter ook een stuurpen met helling monteren. De stuurpen is dan bijvoorbeeld 10, 30 of 35 graden geneigd. Vooral flexibel ben je met een stuurpen waarvan de helling kan worden veranderd.